Utrechtse Jager Gilbert de Roo verdronken voorafgaand aan Tiendaagse Veldtocht

 

Een kleine plaquette op een grote kei bij het Galgenven in Heukelom. Daarop de tekst: 

'Ter nagedachtenis aan Jager Gijsbertus de Roo die gedurende de Tiendaagse Veldtocht op 21 juni 1831 voor het Vaderland het leven liet.'

Ik had de plaquette nog nooit gezien en plaatste deze opmerkelijke vondst op Facebook. Van diverse kanten kwamen er reacties, zoals van Tom Tacken, redacteur Brabants Dagblad en Anton van Dorp, vicevoorzitter van Heemkundekring De Kleine Meijerij. Van Dorp had een artikel geschreven in het tijdschrift van de heemkundekring en constateerde al dat De Roo niet tijdens de Veldtocht was gesneuveld, maar enkele maanden eerder. De Veldtocht vond namelijk plaats van 2 tot en met 12 augustus 1831 een jaar nadat de Belgen zichzelf al onafhankelijk hadden gemaakt van de Nederlanden. 

Naar aanleiding van de tekst van Van Dorp schreef Tom Tacken in het Brabants Dagblad over een 'studentikoos' gezelschap dat in mei 2010 met de bus naar Heukelom toog. Een warme dag in de zomer, eigenlijk te warm voor de 'kostuums' van de Vrijwillige Jagers. Naast wijn, jenever en worstenbrood was er gelukkig ook koud bier, zo schrijft Tacken. 

De 21e-eeuwse Jagers kwamen uit Utrecht, zoals destijds in 1831 voor de Tiendaagse Veldtocht ook een groep universitaire studenten geronseld was om vrijwillig te gaan vechten in het nog recente onafhankelijke België. De Vrijwillige Jagers waren allesbehalve getrainde soldaten. Eerder een groep fanatieke jongeren die vanuit patriottisme zichzelf wilden opofferen voor het Vaderland. 

Tacken schreef dat de soldaat verdronken is bij een zwempartij in het Galgeven. Uit een ooggetuigenverslag bleek dat De Roo onder water was verdwenen. Enkele vrienden doken hem achterna, maar konden hem niet vinden. De volgende dag werd het lichaam van de jonge Jager gevonden. De Roo was student wis- en natuurkunde, maar vooral een patriot. Hij had zijn leven graag gegeven voor Koning Willem I. 

De daadkracht en dapperheid van De Roo en zijn medestudenten leefde nog altijd voort in de 'Koninklijke Utrechtse Studenten Vereeniging tot vrijwillige oefening in den Wapenhandel', de oudste studentenweerbaarheid in Nederland. Charles Witlox, president van de Utrechtse vereniging en oud-inwoner van Oisterwijk, nam het initiatief voor een postuum eerbetoon in 2010. Op de foto die afkomstig is van Heemkundekring De Kleine Meijerij blijkt het bonte gezelschap. Bijna 180 jaar na dato, een postuum eerbetoon aan Gijsbert de Roo van K.U.S.V.t.v.O.i.d.W. ofwel Koninklijke Utrechtsche Studenten Vereeniging tot vrijwillige Oefening in den Wapenhandel. 

In deze blog over de Tiendaagse Veldtocht zijn meer verhalen te lezen over de Vrijwillige Utrechtse Jagers.

Ronald Peeters: Utrechtse Vrijwillige Jagers in Tilburg

Petra Robben: 'Vaarwel vrienden!'

Ans Holman: Vrijwilligers en diensplichtigen

Utrechtse Vrijwillige Jagers in Tilburg

Tijdens de Tiendaagse Veldtocht in 1831 was er een Compagnie Vrijwillige Jagers van de Utrechtse Hogeschool in Tilburg gevestigd. In de Utrechtsche Studenten Almanak voor het jaar 1832, werd een toneelstukje opgenomen getiteld ‘De Hoofdwacht te Tilburg’. Daarbij was ook deze litho (gevouwen) gevoegd. Van deze litho zijn twee identieke exemplaren in de Stadscollectie Tilburg bewaard gebleven (SMT00955 en SMT00956).

   afb. 1

Het toneelstuk begint als volgt: ‘Het tooneel is op den heuvel; eenige groepen Jagers zitten onder den grooten lindeboom aan tafeltjes thee te drinken, anderen staan in de deur van het wachthuis, in de herbergen, of loopen rond. Het is tusschen 7 en 8 ure des avonds.’
Het gaat er allemaal gemoedelijk aan toe. Een fragment: ‘Een Korporaal. Zoo jongen, bonjour! Hoe gaat het, wij ontmoeten ons ook nog al eens op de wacht. De andere. Och ja!... maar apropos, zijt gij gisteren ook nog in den Roskam geweest? Vink heeft ons regt geamuseerd. Eerst de volksliederen, toen het heerlijke o santtissima! Dat men nog heeft moeten herhalen; Körners lied: Der Ritter muss., ja, ik weet niet wat al meer.’

Al deze taferelen zijn op de litho afgebeeld. Rechts in het midden een afbeelding van een militaire wagen met opschrift: ‘KOMPAGNIE VRIJW JAGERS DER / UTRECHTSCHE HOOGESCHOOL’.

L.C. Hora Siccama is de ontwerper van de litho; Vos de lithograaf; J.W. Desguerrois en Co. De steendrukker, en J. van Schoonhoven en N. van der Monde te Utrecht de uitgever van de almanak.
Gesigneerd linksonder: ‘L.C.H.S. del.’, midden onder: ‘Vos Lith.’ En rechtsonder: ‘Lith. Desguerrois en C^O.’

Een litho uit 1832 van deze ‘Hoodwacht te Tilburg’ (Heuvel met lindeboom en latere pastorie) met daarop een compagnie van vrijwillige jagers bevindt zich in de collectie van het Regionaal Archief Tilburg (zie afbeelding in blog over de Utrechtse jager Costerus).

afb. 2

Literatuur en bronnen:

- G. van Rijn en C. van Ommeren, Atlas van Stolk. Katalogus der Historie-, Spot- en Zinneprenten betreffende de geschiedenis van Nederland (’s-Gravenhage, 1895-1933, tien delen), nr. 7088.

- Utrechtsche Studenten Almanak voor het jaar 1832 (Utrecht, J. van Schoonhoven en N. van der Monde, 1832), p. 305-310.

Afbeeldingen
1. Litho taferelen uit toneelstuk ‘De Hoofdwacht te Tilburg’, 1831. (Stadscollectie Tilburg, SMT00955).

2. Titelblad Utrechtsche Studenten Almanak voor het jaar 1832. (Coll. auteur).

Auteur: Ronald Peeters, voormalig hoofd Stadsmuseum Tilburg en auteur. Hij beschreef ook de Stadscollectie Tilburg van Stadsmuseum Tilburg.